litenlibassa.com

 
 

 
 
 
 
You are here:
 
 

BONDJE BA BA TJAG MAEA

Envoyer Imprimer PDF
AddThis Social Bookmark Button

Ngéda mut a nin hana hisi, a ninil i pôla ma tunga ma bôt ma na (4):

·         Mahaa mé

·         Mawanda mé

·         Ndab yé tolè mbôda yé

·         Ni lon yé

Bana bôt bon a ndjélga ni bo, a nyôlga ni bo, a nhômôg ntôn ni bo, a bé djo bisan ni ba nhogi ; ndi ba nhogi a bag a ngwénè bo bot nèm ; masé to ndutu mankwélég nye, ba nkabnaga mo ntôn.

I nyu hala ni nyen ngéda nyè a nini mim, bana bôt bon ba nkéna nye. I nyu hala nyen i ngéda nyè a nini mim bana bôt ba badna ma mbadga. I nyu hala nyen I kel a nini mim bana bôt bon ba ntjag maéa mé.

Ba nhogi ba ntjag maéa nyule ba nog bé I jam li ntage; ba hogi ba ntjag maéa nyulè bo ba node hégda ngim mam I I yelè I bag lè I nol nyé. I nyu hala ni nyèn bôt ba ntjag maéa bo bana lè:

·         BABOT: I lon basaa, ndi téntén I bésni NDOG SUGA, lini litunga li bôt djon li yibil ntjaga maéa; babot bayé litén li bôt i hed nyun a bi ngwéne ; ngéda mut nlôm nyen a nini: tolé basan ba muda ngéda muda lon nyen a nini mim.

Nyu ki lini litén djon liyibil maéa? I nyulè  man basaa a gwé ma tén I ma (2) ma a gwénè ngandag botnèm: I lon a bi gwénè, lon I san, ni I homa nyan a bi lôl; nlélém ni muda; I lon a bi gwénè ni I lon a bi kè i libii bi yé bi lon bi biyé lè bi yé gwé. Basaa ba nkal lè: « ngond I nhuna bé nlénd I lôg », hala a ngwés kal lè: libii li bèb wè mbom u témb I son i son I homa u bi gwénè.

Ngéda djam li nhige wè u ntémb I ba nyandôm bon I hed nyun a bi lôl I béglè bo. Basaa ba nhonol lè litén djon I homa nyun a bilôl a yé homa u nla solob ngéda ndutu I nay wè to ngéda gwét. Muda I ngéda a gwé mindan I mbay libii a yé a kot basan a anlè bo kindje I nténga. Man lon ngéda no I bèb nyè tolè ngéda ba mbô nyè, a yé a béna pulè kè ba nyandôm bé nyu I anlè bo lini djam.

Bo tada ba ba honol lè babot ba ba la bana ba lôm ba mam ba ba nla nhôla lon i kobol nyemb man wab i nyu hala ni nyen ba ba bati bo mbédgé maéa i bisu bisu.

·         BA NYANDÔM: mut a ngwé lôn ni bon bôda, bana bôda ba bi kè mabii bi lon bi pè ni bo ba gwal nyoo; ini mbôda yon basa ba nsébél lè “banyandôm”. Ngéda maéa, banyandôm ba yé mbôm mbôm li tunga li maéa. Basaa ba nkal lè: “mut a bèb djuba wèè a bag a gwé bé banga ba nyandôm”.

Ini mbôda yés I bi kè i gwénè ma lon ma pè; basaa ba bé nyaagè bé yo. Bés ni bo di ba bônha mam; di anlègè bo mam més ma si libum ni bièèm gwés. Ngéda liwo, bayandôm ba yé bi sônda bi maéa ; ibalè djam li yé nkoda bon ba ba béna pamna djo i djanda ; ngim ma ngéda ba bé la béb mut tolè i bon lè lon i kwégés nyè. Ngéda bo tada, nyandôm a béb wè libay u nlama bé timbhe nyè. Nyandôm a kôli yél i djimb ni lon ngéda a gwé mam i anla lon; ngwom ba ba bati lon nyandôm a ba abana ngaba mu : u ti bé nyè, nyè mèdè a bada a sohbe.

·         LOG NYAN : muda a bi gwé lôn ni bôda bapè libum djada, bana bôda ba bi kè mabii ba gwal i bab bon ; ini mbôda yon basaa ba nsébél lè lôg nyan. Bana bôt, nyulé banyan bab ba bi lôl nla wada, bog ba nla bana ngandag ndjingè i pôla yab : i ndjingè i i nla bon lè ba yinga mam mab ma nèm libum. I nyu hala nyèn ngéda ntjaga maéa basaa baba ti yénè nkwel wab

·         MAWANDA : mut binam a nin ndigi i kédé djua libôt. I kédé li bag djé a bi djôb ngim bilôn ni bôt bapè. Bana bôt, kiki ka manôgla ba nlôô nyè lôg I san I nhogi; man basaa a nkal lè: “banga li wanda I nlèl linyan”. Mawanda ma béna tjag maéa ngéda ba gwé djam I anlé lon li kolbahaga i mut a nwo; li wanda li bat bé lè: “baa isém a nwo kii”!!! I kédé mawanda, ndi nla ha ba kil; I lon basaa nkil a ntjag bé maéa; nyulè nkil a nkab bé bum.

·         LON: basaa ba nkal lè hi kiki mut a yé ni béhni; hala wè mut a ngwénè ngim lon; mut a gwé bé lon a ta bé ngwélés. To ndjè a nkadba a béb woo i tôl ni pot lè: “mè yé man lôg sém”. Lon yon I nti hi man basa ma kénd ni ngôg. Lon I ta bé hi lolona; bo libéé li nyun to li yé ni pos wè u nyunug ndigi; hi kiki mbay I gwéé nèm ngii.

Lon I yé: ba mbombog, dikoo di mbog, minman mi litén, ba ngangana, ni wanda. hi kiki man lon a gwé djé lipôla. I kédé lon basaa, hi kiki mut a gwé yénè. I nyu hala nyèn; to nkona ndjég, lon I bé wan maéa mé nlélém kiki mut nu no i té sép.

Lon i bigwal wè, i nénés wè, I biti wè ngim lipôla I kédé yéé. Lon I yi wè kiki muda a yi man tolè a yi nlôm.

Basaa ba nkal lè; “lon I yé hi send hi tudug: u mbèt ba ntèhè u nsôs ba ntèhè”. Hala wè hi kiki djam li bôna li nsolob bé lon.

I nyu hala ni nyèn lon ba ntjag maéa ma man lon. Maliga ma yé lè ibale nunu man lon a gwé di hôha, lon iyi tjo. Balè wè ni mut ni bag ni gwé mi nyan lon i yig mo ntiig ntiig.

Lon yon i ba sôg tjag maéa ; i nyulè balè i kédé mahaa ni bi yina mut a nla kwélés bo ngim nkwèl i yé lè ba yig bé bog ba yon bini  bi bug. Ngéda Lon i ntjag maéa mut numpè a ntèlèb ha bé. Mbombog a ba a ti man lon kin nu a ba mpôdôl I djôl li lon. Mbombog a ba yon bé hop nyulè ngéda man lon a nwo, lon I mbudba; lètèè ba budul yo a mpot habé. Ngéda lon i budi mi nyingha ndi to liyô mi yé nsôngaga.

I nyu I budul lon, ndab bôt I ba I bana maéa, yo I ba I gwel kôb i ti mbombog ndi to a mbudul lon.

 


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Man lon nyèsôna maéa mé ma bôdôl ni babot nyè ma malag ni basan bé.


Il est obligatoire d'être enregistré pour commenter cet article.
Les bassanautes sont invités à un comportement responsable. Des commentaires à caractère injurieux, xénophobe, diffamatoire ou incitant à la haine seront supprimés et leurs auteurs interdits d'intervention sur ce site. Nous invitons donc les uns et les autres au respect mutuel.